کنترل خشم در کودکان

اولین گام برای کنترل احساسات این است که کودک‌تان نام احساسات را بداند. نام گزاری برای احساسات نه تنها به فرد کمک می‌کند که خود را بهتر بشناسند، بلکه راهی برای بیان آنچه در درون خود تجربه می‌کنند، در اختیار آنان می‌گذارد.

گام بعدی برای ورود به دنیای هیجان‌ها و عاطفه‌ها، توجه کردن توام به با ابراز همدلی و مهم شمردن احساس‌های کودک چه مثبت چه منفی است. گوش کردن همراه با ابراز همدلی نه تنها به کودک ارامش و امنیت می‌دهد، بلکه به او کمک می‌کند تا بحران موجود را راحت‌تر سپری کنند و تجربه‌ای عاطفی برای موقعیت‌های احتمالی خود در ذهنش داشته باشد.

با گوش دادن به صحبت‌های کودک و توجه نشان دادن به احساس‌ها و هیجان‌های درونی او می‌توان آنچه برای او مهم است و او را تحت تاثیر قرار می‌دهد پی برد.

اگر پدر و مادر نسبت به هیجان‌های کودک آگاه باشند و علت آن را شناسایی کنند، می‌توانند رفتارهایشان را به گونه‌ای بروز دهند که موجب افزایش شادی، سازگاری و بهداشت روانی در خانواده‌شان شود.

راه کارهای کنترل خشم برای والدین:
• گریه کردن در یک محل خلوت
• رفتن به جایی آرام و ساکت
• دور شدن از موقعیت
• نفس عمیق و آهسته

راه کارهای کنترل خشم برای فرزند :
• تنفس شکمی هوا از بینی گرفته شود در شکم نگه داشته شود و ارام از دهان خارج کنیم
• تصویر سازی و فکر کردن به خاطرات خوب
• موسیقی ارام گوش دهیم
• منطقی صحبت کردن
• شمارش معکوس
• ترک مکان
• حل مسئله

کارهایی که نمی‌توانید انجام دهید:
• توهین
• شکستن وسایل
• اسیب رساندن به خود
• فریاد زدن بر سر کسی
• پرت کردن چیزی به طرف کسی

پرخاشگری کودکان یکی از اختلالات رفتاری کودکان است که اغلب به مسئله‌ای مهم و نگران کننده‌ای برای والدین و معلمان تبدیل می‌شود.

در واقع این رفتار نوعی از اضطراب، خجالت، شرم و حتی عصبانیت در والدین ایجاد می‌کند که باعث می‌شود گاها مستاصل شده و ندانند چگونه در مقابل آن برخورد کنند.

پرخاشگری می‌تواند در جریان رشد طبیعی کودک ایجاد شود و بنابراین طبیعی تلقی شود ولی گاها از این محدوده طبیعی تجاوز کرده و نیاز به توجه و بررسی والدین دارد.

پرخاشگری‌ یک‌ نوع‌ رفتاری‌ است‌ که‌ از خشم‌ و عصبانیت‌ نشأت‌ می ‌گیرد. این‌ رفتار را می‌‌توان‌ به‌ دو گروه‌ تقسیم‌ بندی‌ کرد:
پرخاشگری‌ خصمانه:
رفتاری‌ است‌ که‌ به‌ منظور صدمه‌ و آزار رساندن‌ به‌ دیگری‌ یا دیگران‌ ابراز می‌شود؛ و هدف‌ در آن‌ صرفاً آزار رساندن‌ است. مثلاً کودکی‌ کودک‌ دیگر را می‌زند و یا در مدارس‌ دیده‌ می‌‌شود که‌ زنگ‌های‌ تفریح، کودکان‌ در حیاط‌ مدرسه‌ بعضاً به‌ کتک ‌کاری‌ می‌‌پردازند.

پرخاشگری‌ وسیله‌‌ای

رفتاری‌ است‌ که‌ فرد به‌ وسیله‌ آن‌ خواستار به‌ دست ‌آوردن‌ هدفی‌ دیگر است‌ و ابداً قصد حمله‌ به‌ دیگران‌ یا اذیت‌ کردن‌ آن‌ها را ندارد.

البته‌ در این‌ میان‌ ممکن‌ است‌ لطمه‌‌ای‌ نیز به‌ کسی‌ وارد شود. مثلاً کودکی‌ بزهکار کیف‌ خانمی‌ را می ‌رباید تا به‌ این‌ وسیله‌ مورد تشویق‌ و تأیید گروه‌ همسالان‌ قرار گیرد.

ممکن‌ است‌ پرخاشگری‌ جنبه‌ انتقام‌‌گیری‌ نیز داشته‌ باشد. یعنی‌ کودکی‌ که‌ مورد اذیت‌ و آزار قرار گرفته‌ و نتوانسته‌ خشم‌ خود را ابراز کند، اکنون‌ با پرخاشگری‌ به‌ کاهش‌ اضطراب‌ خود می‌‌پردازد.

در این‌ جا پرخاشگری‌ وسیله‌‌ای‌ است‌ که‌ کودک‌ با توسل‌ به‌ آن‌ می‌خواهد به‌ هدف‌ خود یعنی‌ کاهش‌ اضطراب‌ دست‌ یابد.
جهت‌ پرخاشگری‌ ممکن‌ است‌ به‌ یکی‌ از این‌ دو صورت‌ باشد:
الف) پرخاشگری‌ درونی‌
ب) پرخاشگری‌ بیرونی‌

چنانچه‌ جهت‌ پرخاشگری‌ به‌ طرف‌ درون‌ باشد، کودک‌ خشم‌ را به‌ درون‌ خود می‌افکند و دچار خشم‌ فرو خورده‌ می‌‌شود. پیامد چنین‌ عملی‌ می‌‌تواند افسردگی‌ نیز باشد. کودکان افسرده در واقع‌ از دست‌ خودشان‌ عصبانی‌ هستند.

خشم‌ درونی‌ عصبانیت ‌ و نارضایتی‌ از خود را به‌ وجود می‌‌آورد.
خشم‌ بیرونی؛ کودک‌ ممکن‌ است‌ خشم‌ خود را به‌ صورت‌ رفتارهایی‌ از قبیل‌ فریاد کشیدن، پا به‌ زمین‌ کوبیدن‌ یا پرتاب ‌کردن‌ اشیا بروز دهد

علل پرخاشگری کودکان

  1. یادگیری مشاهده‌ای
    در واقع کودکان از والدین خود یاد می‌گیرند که چگونه برخورد کنند، چگونه به خواسته‌های خود برسند، احساس خشم خود را چگونه کنترل کنند. اگر والدین همیشه به صورت نامناسب خشم خود را بروز دهند کودک نیز الگوبرداری کرده و به همین صورت خشم خود را بروز دهد.
  2. تقویت رفتار پرخاشگرانه
    ممکن است یک کودک، پرخاشگری را راهی برای رسیدن به خواسته‌هایش یافته باشد. بعضی از والدین درمقابل پرخاشگری کودک هول می‌شوند و سریعا خواسته وی را برآورده می‌کنند. یعنی پرخاشگری کودک با هر مرتبه که والدینش چنین کاری می‌کنند، تقویت می‌شود و در نتیجه کودک یاد می‌گیرد با پرخاشگری می‌تواند به خواسته‌اش برسد.
    3.تماشای رسانه‌هایی مولد پرخاشگری
    تماشای بیش از حد تلویزیون و یا بازی زیاد از حد با کامپیوتر و تبلت، پرخاشگری کودکان را تشدید می‌کند. کودکانی که به تلویزیون و لب‌تاپ اعتیاد دارند، اغلب روابط خوبی با همسالان و والدین ندارند. علاوه بر این مشاهده صحنه‌های خشونت بار در رسانه‌ها منجر به تمایل آن‌ها برای بروز خشونت در دنیای واقعی می‌شود.
    4.تاثیر محیط خانواده
    نگرانی‌ها واضطراب‌های خانواده، مشکلات معیشتی اقتصادی، فشارهای روانی، از دست دادن والدین، درگیری‌های والدین همگی ممکن است موجب پرخاشگری کودک شوند. در واقع هر چقدر محیط خانواده پرتنش باشد رفتارهای پرخاشگرانه نیز در کودک افزایش می‌یابد.

ویژگی‌های تربیت پرخاشگرانه

تربیت پرخاشگرانه می‌تواند به شکل‌های مختلف باشد. پرخاشگری شامل کلامی (تحقیر کردن، مسخره کردن، فحش دادن، داد زدن) و جسمی (لت‌وکوب، کنترل بیش از حد جسمی و …) است.

بر اساس مطالعات، کودکانی که در معرض پرخاشگری والدین قرار گرفته‌اند، بیشتر احتمال دارد که پرخاشگری در کودکی و بزرگ‌سالی نشان دهند. برخی ویژگی‌های رفتاری والدین پرخاشگر عبارت است از:
• ایجاد ترس برای کنترل کودک.
• جیغ و داد کردن بر سر کودک.
• اجرای اعمال تربیتی بیش از حد خشن.
• بدرفتاری یا تنبیه بدنی مثل لتوکوب کردن.
• به کار بردن تنبیه‌هایی که کودک را تحقیر می‌کند.

پرخاشگری و دعواهای والدین می‌تواند تأثیرات منفی کوتاه‌ مدت و درازمدت زیادی بر کودک بگذارد. برخی از اثرهای منفی پرخاشگری والدین شامل موارد زیر است:
• مشکلات تحصیلی و افت تحصیلی
• گوشه‌گیری و کناره‌گیری اجتماعی
• افزایش مشکلات رفتاری در کودکان
• کاهش اعتماد به نفس کودک و افزایش احساس بی‌ارزشی و احساس گناه
• افزایش احتمال سوء رفتار و تربیت پرخا‌ش‌گرانه با کودک خود در بزرگسالی
• ایجاد مشکل در روابط اجتماعی، سازگاری و تأثیر منفی بر روابط در بزرگسالی
• یادگیری پرخاشگری و ایجاد رفتارهای پرخاشگرانه در کودکی و در روابط بزرگسالی
• افزایش احتمال ایجاد اختلال‌هایی مثل اضطراب، افسردگی در کودکان و مشکلات رفتاری

پرخاشگری در کودکان یک اختلال رفتاری طبیعی و تقریباً شایع است و از آنجا که در سنین پایین کودک قدرت تجزیه و تحلیل بالایی ندارد، تنها با مشاهده این رفتارها به صورت تقلیدی، آن را تکرار می‌کند. پرخاشگری لفظی، غالباً در بین دختربچه‌ها و پرخاشگری بدنی در بین پسرها دیده می‌شود. بچه‌ها در سن خیلی پایین با نقاشی و داستان‌های نیمه کاره احساسات ناخوشایند خود را نشان می‌دهند.
بهتر است والدین با یک روانشناس مشورت داشته باشند و تحت نظر او رفتارهای فرزندشان را اصلاح کنند. یک روانشناس کودک به فرد کمک می کند تا احساسات خود را تخلیه کند سپس با روش‌های مناسب ‌آن را بروز دهد.

در کلینیک روانشناسی ندای ارامش روان ما با استفاده از روانشناسان مجرب و روش‌های معتبر علمی رفتار پرخاشگرانه را در کودک شناسایی و نسبت به درمان و اصلاح آن اقدام می‌نماییم.

BUY NOW